🔹 Η Ελληνική Ενεργειακή Στρατηγική 1967–1987: Λιγνίτης, Υδροηλεκτρικά και Πυρηνική Ενέργεια

 🔹 Η Ελληνική Ενεργειακή Στρατηγική 1967–1987: Λιγνίτης, Υδροηλεκτρικά και Πυρηνική Ενέργεια

Η περίοδος της επταετίας (1967–1974) αποτέλεσε σταθμό στην ελληνική ενεργειακή πολιτική, με ταχύτατη ανάπτυξη υποδομών και σχέδια στρατηγικού χαρακτήρα που για δεκαετίες μετά δεν υλοποιήθηκαν πλήρως.

---

1. Λιγνιτικά έργα

1.1 Ατμοηλεκτρικός Σταθμός Πτολεμαΐδας

Η ανάπτυξη του Ατμοηλεκτρικού Σταθμού Πτολεμαΐδας ξεκίνησε επί χούντας με στρατηγικό ορίζοντα δεκαετίας. Το 1972 εγκαινιάστηκαν οι πρώτες μονάδες με προγραμματισμό να ολοκληρωθούν έως το 1981, κάτι που δεν κατέστη δυνατό μετά τη μεταπολίτευση. Η Πτολεμαΐδα αποτέλεσε τον μεγαλύτερο λιγνιτικό σταθμό των Βαλκανίων, με πέντε μονάδες συνολικής ισχύος περίπου 1,5 εκατομμύριο kW. Οι επενδύσεις της ΔΕΗ στην περίοδο αυτή ανήλθαν σε περίπου 1,5 δισεκατομμύριο δολάρια, συγκριτικά με 340.000 δολάρια που είχαν δαπανηθεί στις προηγούμενες κυβερνήσεις.

1.2 Ατμοηλεκτρικός Σταθμός Καρδιάς

Συμπληρωματικά, η Καρδιά σχεδιάστηκε για την εκμετάλλευση των λιγνιτικών κοιτασμάτων της περιοχής και ενίσχυσε το συνολικό δυναμικό της ΔΕΗ στη Βόρεια Ελλάδα. Η συνολική ισχύς μαζί με την Πτολεμαΐδα απέδιδε μεγάλο μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας των Βαλκανίων.

1.3 Ατμοηλεκτρικός Σταθμός Μεγαλόπολης

Η Μεγαλόπολη, στην Αρκαδία, αξιοποιούσε το λιγνιτικό κοίτασμα των 360 εκατομμυρίων τόνων, με πρώτες μονάδες ισχύος ~300–400 MW η κάθε μία. Το έργο θεωρήθηκε τεχνολογικό επίτευγμα διεθνούς ακτινοβολίας, καθώς συνδύαζε υψηλή θερμογόνο δύναμη λιγνίτη με σύγχρονα ατμοηλεκτρικά συστήματα. Ο σταθμός λειτούργησε για δεκαετίες, αποτελώντας βασικό πυλώνα της ελληνικής ενέργειας.

1.4 Άλλα θερμικά έργα

Ατμοηλεκτρικός Σταθμός Λαυρίου: ισχύς 450.000 kW

Ατμοηλεκτρικός Σταθμός Λινοπεναρίου Κρήτης: 4 μονάδες παραγωγής

---

2. Υδροηλεκτρικά έργα

Η χούντα προχώρησε σε μεγάλη ανάπτυξη υδροηλεκτρικών έργων, με στόχο όχι μόνο την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και την άρδευση μεγάλων εκτάσεων.

Κρεμαστά Σερβίων: εκτροπή Αλιάκμονα, φράγμα και μονάδες παραγωγής.

Πολυφύτου: συμπλήρωμα Κρεμαστών με εκτροπή και φράγμα για αύξηση δυναμικού.

Καστράκι Εδεσσαίου: λειτουργία 1969–1970.

Παράλληλη άρδευση: 1,5 εκατομμύριο στρέμματα Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας.

Σύραγγες εκτροπής Αλιάκμονα και Πουρναρίου για υποστήριξη των έργων.

Μελέτες για Νέστο, Αλιβέρι, Άγιο Γεώργιο και Κερατσίνι.

Συνολικά, από το 1971 και μετά, περίπου 68% της ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας προερχόταν από εγχώριες πηγές.

---

3. Τύφη Φιλίππων: ορυχείο και ατμοηλεκτρικός σταθμός

3.1 Εκμετάλλευση κοιτάσματος

Κοίτασμα: 360–400 εκατ. τόνοι (~400–500 εκατ. m³)

Χρήση: ατμοηλεκτρική παραγωγή («Max Export»)

Χρονοδιάγραμμα:

Τέλος 1969: σύμβαση με γερμανικό οίκο για γεωτρήσεις και χημικές αναλύσεις

Νοέμβριος 1971: ολοκλήρωση πειραματικών εργασιών

Οκτώβριος 1972: σύμβαση στη Μόσχα με σοβιετικό οργανισμό

Δεκέμβριος 1977: προβλεπόμενη παράδοση ορυχείου και ατμοηλεκτρικού σταθμού

3.2 Χαρακτηριστικά

Ορυχείο: 41 τετρ. χιλιόμετρα

Προβλεπόμενη παραγωγή: ~3,5 εκατομμύρια τόνοι καύσιμης τύρφης/λιγνίτη

Ατμοηλεκτρικός σταθμός: 2,5 εκατομμύρια kWh ετησίως, μέση τιμή πώλησης 0,68 δραχμές/kWh

Συνεργασία με γερμανικό και σοβιετικό οργανισμό, σχεδιασμός «max export»

3.3 Κατάληξη

Το έργο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, κυρίως λόγω μεταπολιτευτικών αλλαγών και οικονομικών περιορισμών.

---

4. Πυρηνική ενέργεια

4.1 Σχεδιασμός 1967–1972

Τέλη 1967: σχεδιασμός πυρηνικού σταθμού, συνεργασία με γαλλική εταιρεία (Μπονάτ) και ελβετική εταιρεία (Καρτέλ)

Αντικείμενο: μελέτη, τεχνική υποστήριξη, εκπαίδευση προσωπικού, ασφάλεια και κόστη.

4.2 Πενταετές πρόγραμμα ΔΕΗ 1972–1976

Προβλεπόμενη ισχύς: 500.000 kW

Αντιπαροχή: 40.000 τόνοι ελληνικού καπνού (χωρίς χρήση δραχμών)

Μακροπρόθεσμο πρόγραμμα 1972–1987: προβλεπόταν ότι μέχρι το 1980 θα λειτουργούσαν 16 πυρηνικές μονάδες.

4.3 Κατάληξη

Το πρόγραμμα δεν υλοποιήθηκε, αφήνοντας την Ελλάδα χωρίς πυρηνικό σταθμό έως σήμερα.

---

5. Συνολική εικόνα

Σε 4–5 χρόνια της επταετίας, η Ελλάδα:

Αύξησε δραστικά τη λιγνιτική παραγωγή (Πτολεμαΐδα, Καρδιά, Μεγαλόπολη)

Κατασκεύασε σημαντικά υδροηλεκτρικά έργα (Κρεμαστά, Πολυφύτου, Καστράκι)

Προχώρησε σε σχέδια ατμοηλεκτρικού σταθμού Τύφης Φιλίππων

Σχεδίασε πυρηνικό σταθμό με διεθνείς συνεργασίες

Σήμερα, 52 χρόνια μετά τη δικτατορία, πολλά από αυτά τα έργα παραμένουν μόνο στα χαρτιά, ενώ η χώρα δεν έχει αξιοποιήσει ούτε το 1/100 της δυναμικότητας που είχε προγραμματιστεί τότε για νέες τεχνολογίες και στρατηγικά έργα.

Έργο / Σταθμός Τύπος Ισχύς (MW) Ετήσια Παραγωγή (kWh) Χρονοδιάγραμμα Εταιρεία / Οργανισμός Κατάσταση

Πτολεμαΐδα Ατμοηλεκτρικό Λιγνίτη 1.500.000 ~2,5×10⁶ / μονάδα 1972–1981 ΔΕΗ Λειτουργεί

Καρδιά Ατμοηλεκτρικό Λιγνίτη 1.000.000 ~2,0×10⁶ / μονάδα 1973–1980 ΔΕΗ Λειτουργεί

Μεγαλόπολη Ατμοηλεκτρικό Λιγνίτη 360.000 ~1,0×10⁶ / μονάδα 1971–1975 ΔΕΗ Λειτουργεί

Λαυρίου Ατμοηλεκτρικό Λιγνίτη 450.000 ~1,2×10⁶ 1971–1974 ΔΕΗ Λειτουργεί

Λινοπεναρίου (Κρήτη) Ατμοηλεκτρικό 4 μονάδες ~1,0×10⁶ ανά μονάδα 1971–1975 ΔΕΗ Λειτουργεί

Κρεμαστά Σερβίων Υδροηλεκτρικό 320.000 ~800.000 1969–1972 ΔΕΗ Λειτουργεί

Πολυφύτου Υδροηλεκτρικό 300.000 ~750.000 1970–1973 ΔΕΗ Λειτουργεί

Καστράκι Υδροηλεκτρικό 150.000 ~400.000 1969–1971 ΔΕΗ Λειτουργεί

Τύφη Φιλίππων Ατμοηλεκτρικό + Ορυχείο 500.000 2,5×10⁶ 1969–1977 Γερμανικός οίκος / Σοβιετικός οργανισμός Δεν υλοποιήθηκε

Πυρηνικός Σταθμός (πρόγραμμα ΔΕΗ 1972–1976) Πυρηνικό 500.000 - 1972–1980 (16 μονάδες μέχρι 1980) Μπονάτ (Γαλλία) / Καρτέλ (Ελβετία) Δεν υλοποιήθηκε

Αυτά όλα  διώχνουν συνοπτικά και αναλυτικά όλη την εικόνα:

Τα έργα λιγνίτη και υδροηλεκτρικά έγιναν ταχύτατα και σε μεγάλη κλίμακα.

Το έργο Τύφης Φιλίππων και η πυρηνική ενέργεια παρέμειναν στα χαρτιά, παρά τα μελετητικά και χρηματοδοτικά προγράμματα.

Η Ελλάδα, 52 χρόνια μετά, δεν έχει υλοποιήσει ούτε το 1/100 της δυναμικότητας που είχε προγραμματιστεί για πυρηνικά και νέα μεγα-έργα.