Πως η Κίνα μετά τη βενεζουέλα θα στριμώξει τον τραμπ και την κυβέρνηση των ΗΠΑ με οικονομικό αποκλεισμό

Τι συμβαίνει με τις συμφωνίες χρέους της Βενεζουέλας (συμπεριλαμβανομένων αυτών που συνδέονται με σχέδια όπως η Κινεζική πρωτοβουλία Belt and Road) και γιατί τώρα υπάρχουν νομικές και πολιτικές συγκρούσεις (περιλαμβάνονται θέματα που σχετίζονται με τις ΗΠΑ, κι όχι μόνο). 

🔹 1) Τι είναι το Belt and Road Initiative (BRI)

Το Belt and Road (Μια Ζώνη, Ένας Δρόμος) είναι μια μεγάλη στρατηγική υποδομών και χρηματοδότησης της Κίνας που ξεκίνησε το 2013 για να ενισχύσει τις εμπορικές και οικονομικές συνδέσεις με πολλές χώρες σε Ασία, Αφρική, Ευρώπη και Λατινική Αμερική. Περιλαμβάνει έργα δρόμων, σιδηροδρόμων, λιμένων — και δανεισμό εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων σε δεκάδες χώρες. 

Η Βενεζουέλα ήταν ένας σημαντικός δανειολήπτης αυτής της πολιτικής: η Κίνα έδωσε δάνεια δεκάδων δισ. δολαρίων με αντάλλαγμα κυρίως πετρέλαιο και επενδύσεις σε υποδομές. 

2) Η κρίση χρέους στη Βενεζουέλα

Η Βενεζουέλα έχει τεράστιο εξωτερικό χρέος (πάνω από ~$150–170 δισ. συνολικά), πολλοί τίτλοι χρέους έχουν πιάσει default (μη πληρωμή), και το μεγάλο μέρος αυτών είναι ομόλογα ή διμερή δάνεια, συμπεριλαμβανομένων αυτών προς την Κίνα και άλλα κράτη ή επενδυτές. 

Αυτή η κατάσταση έχει πολλαπλές συνέπειες:

Αλλαγή κυβέρνησης / διεθνής εμπλοκή: υπάρχει ένταση με την κυβέρνηση των ΗΠΑ και τους πιστωτές για το πώς θα αντιμετωπιστεί το χρέος (π.χ. διαπραγματεύσεις για αναδιάρθρωση ή άλλες λύσεις). 

Διεκδικήσεις περί «odious debt» (απαράδεκτου ή «παράνομου» χρέους): ορισμένοι νομικοί και πολιτικοί — όχι μόνο στη Βενεζουέλα — υποστηρίζουν ότι μέρος του χρέους θα μπορούσε να θεωρηθεί «odious», δηλαδή μη δεσμευτικό για τη χώρα επειδή δεν ωφέλησε τον πληθυσμό και εκδόθηκε υπό αντιδημοκρατικές / παρανομίες διαδικασίες. Αν αυτό κριθεί δεκτό σε δικαστήρια, μπορεί να οδηγήσει σε ακύρωση ή μείωση υποχρεώσεων. 

3) Νομικά ζητήματα και προσφυγές στα δικαστήρια

Τι ακριβώς συζητείται τώρα;

Υπάρχουν νομικές προσπάθειες και πιέσεις για να αμφισβητηθούν συμβάσεις και δάνεια που δόθηκαν στη Βενεζουέλα, ειδικά εκείνα που κρίνονται ότι:

Δεν είχαν σωστή κοινοβουλευτική έγκριση

Δεν ωφέλησαν άμεσα τον λαό

Έγιναν κάτω από συνθήκες συστηματικής διαφθοράς ή παραβιάσεων συντάγματος

Αυτά τα επιχειρήματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε διεθνή ή εθνικά δικαστήρια για να αμφισβητηθεί η ισχύς ή η εκτέλεση του χρέους — δηλαδή να γίνει νομική πρόκληση για την πληρωμή τους. 

Με λίγα λόγια, μερικοί δικηγόροι και θεσμικά πρόσωπα προετοιμάζουν ή συζητούν την πιθανότητα τέτοιων δικαστικών βημάτων, ειδικά αν υπάρξει νέα κυβέρνηση με διαφορετική νομιμοποίηση από αυτή του Μαδούρο.

4) Ο ρόλος των ΗΠΑ και του Τραμπ

Τους τελευταίους μήνες οι κινήσεις των ΗΠΑ έχουν προσθέσει ακόμη μεγαλύτερη «αναταραχή»:

Ο πρόεδρος Τραμπ υπέγραψε διάταγμα για να προστατεύσει έσοδα από πετρέλαιο της Βενεζουέλας από την κατάσχεση από πιστωτές — ως μέρος στρατηγικής για να διασφαλιστεί ότι αυτά τα χρήματα θα χρησιμοποιηθούν από μια νέα κυβέρνηση και όχι από εταιρίες που διεκδικούν αποζημιώσεις. 

Οι ΗΠΑ έχουν επίσης θέσει θέματα κυρώσεων και άδειας για κατ’ επίσημη επικοινωνία με επενδυτές / πιστωτές στη Βενεζουέλα, κάτι που τώρα επηρεάζει πότε και πώς μπορεί να γίνει διαπραγμάτευση αναδιάρθρωσης. 

Αυτές οι κινήσεις αντιπροσωπεύουν μια πολιτική διάσταση που συνδέεται με το οικονομικό και νομικό τοπίο — όχι μόνο συμβατικές διαφορές.

 5) Η Κίνα τι κάνει;;

Η Κίνα παρακολουθεί στενά πώς εξελίσσονται τα οικονομικά της ανοίγματα στην Βενεζουέλα, και έχει ήδη ζητήσει από τις τράπεζές της να δηλώσουν εκθέσεις δανείων και ρίσκου λόγω του πολιτικού κλίματος. 

Ταυτόχρονα, το Πεκίνο δηλώνει — διπλωματικά — ότι καμία χώρα δεν πρέπει να λειτουργήσει ως «παγκόσμιος δικαστής», αναφερόμενο σε παρεμβάσεις άλλων κρατών στην εσωτερική κατάσταση της Βενεζουέλας. 

Αυτό δείχνει ότι η Κίνα πιθανόν θέλει να αποφύγει να βρεθεί σε διεθνή δικαστική διαδικασία που θα καθιστούσε ευάλωτα τα δάνεια της

Το Χρέος Βενεζουέλας είναι Εξαιρετικά μεγάλο, με πολλούς δανειστές (ομόλογα, Bilateral loans)

Belt and Road

Η Κίνα ήταν ιστορικός δανειστής σε έργα και πετρέλαιο

Νομικές Προκλήσεις

Υπάρχουν νομικά επιχειρήματα να αμφισβητηθούν παλιές συμβάσεις (π.χ. «odious debt»)

ΗΠΑ / Τραμπ

Παρεμβάσεις για προστασία περιουσιακών στοιχείων & πολιτικό έλεγχο της διαδικασίας

Κίνα

Προσπαθεί να μετριάσει το ρίσκο και να αποφύγει δικαστική προσφυγή

Το ερώτημά που γεννάται λοιπόν πώς μπορεί η Κίνα (ή οποιοδήποτε κράτος) να αντιμετωπίσει νομικά ενέργειες του Τραμπ/ΗΠΑ, όταν ο Τραμπ δεν αποδέχεται διεθνές δίκαιο, διεθνείς συμβάσεις ή διεθνή δικαστήρια, και τι αξία θα είχε μια δικαστική απόφαση εναντίον του.

  Κανένα κράτος – ούτε η Κίνα – δεν μπορεί να “αναγκάσει” τις ΗΠΑ ή τον Τραμπ να υπακούσουν σε διεθνές δικαστήριο, αν οι ΗΠΑ δεν αναγνωρίζουν τη δικαιοδοσία του.

Αυτό είναι θεμελιώδες στο διεθνές δίκαιο:

Το διεθνές δίκαιο δεν έχει παγκόσμια αστυνομία

Ισχύει μόνο αν το κράτος έχει συναινέσει

Οι ΗΠΑ:

  Δεν αναγνωρίζουν το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ICC)

 Απορρίπτουν αποφάσεις όταν δεν τις συμφέρουν

  Έχουν βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ

Άρα δεν υπάρχει “παγκόσμιο δικαστήριο” που να μπορεί να καταδικάσει τον Τραμπ και να τον τιμωρήσει άμεσα.

 Τότε πως μπορούν να γίνουν “νομικές κινήσεις” κατά Τραμπ;

Γιατί το παιχνίδι δεν είναι ποινικό – είναι πολιτικοοικονομικό.

Η Κίνα (και άλλα κράτη) δεν στοχεύουν να βάλουν τον Τραμπ φυλακή, αλλά:

να περιορίσουν τις πράξεις των ΗΠΑ

να ακυρώσουν τις συνέπειες

να δημιουργήσουν κόστος για τις ΗΠΑ

Τα νομικά εργαλεία έχει η Κίνα (ρεαλιστικά);

🔹 Α) Διεθνή εμπορικά όργανα (WTO)

Αν οι ενέργειες Τραμπ:

παραβιάζουν εμπορικές συμφωνίες

μπλοκάρουν κινεζικά κεφάλαια

καταστρέφουν συμβάσεις Belt & Road

 Η Κίνα μπορεί να προσφύγει στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (WTO).

 Οι ΗΠΑ τυπικά είναι μέλος → ακόμα κι αν αγνοήσουν απόφαση:

η Κίνα αποκτά δικαίωμα αντιποίνων

επιβάλλει νόμιμους δασμούς / περιορισμούς

 Β) Αμερικανικά δικαστήρια (παράδοξο αλλά κρίσιμο)

Πολλές υποθέσεις:

χρέος Βενεζουέλας

πάγωμα περιουσιακών στοιχείων

πετρελαϊκά έσοδα

 κρίνονται σε αμερικανικά δικαστήρια (Νέα Υόρκη, Ουάσιγκτον).

Ακόμα κι αν ο Τραμπ:

αγνοεί διεθνές δίκαιο

δεν μπορεί εύκολα να αγνοήσει τα ίδια τα αμερικανικά δικαστήρια, ειδικά όταν:

εμπλέκονται τράπεζες

funds

συμβόλαια ιδιωτικού δικαίου

 Εκεί η Κίνα παίζει νομικό πόλεμο φθοράς.

 Γ) Διμερείς συμφωνίες (όχι “διεθνές δίκαιο” γενικά)

Ο Τραμπ λέει:

«Δεν αναγνωρίζω διεθνές δίκαιο»

ΑΛΛΑ:

 Οι ΗΠΑ δεσμεύονται από διμερείς συμβάσεις που έχουν υπογράψει

(επενδυτικές, εμπορικές, τραπεζικές).

Αν τις παραβιάσουν:

δημιουργείται νομικός κίνδυνος για αμερικανικές εταιρείες

όχι για τον Τραμπ προσωπικά, αλλά για το σύστημα

 Τι γίνεται αν υπάρξει “δικαστική απόφαση κατά Τραμπ”;

Δεν μπορεί να εκτελεστεί ποινικά

 Δεν μπορεί να συλληφθεί

Δεν μπορεί να εξαναγκαστεί άμεσα

 Μπορεί όμως:

να ακυρώσει ενέργειες

να μπλοκάρει κατασχέσεις

να αποτρέψει τρίτους (τράπεζες, εταιρείες) από το να υπακούσουν στον Τραμπ

να δημιουργήσει διπλωματική και οικονομική πίεση

 Στο διεθνές σύστημα, η απομόνωση είναι ποινή.

 Γιατί η Κίνα δεν συγκρούεται “ανοιχτά”;

Η Κίνα:

δεν θέλει προηγούμενο όπου χρέη ακυρώνονται δικαστικά

φοβάται το “odious debt” (θα στραφεί και εναντίον της αλλού)

προτιμά σιωπηλή διαπραγμάτευση + οικονομική πίεση

Γι’ αυτό:

δεν επιτίθεται στον Τραμπ νομικά ως πρόσωπο

αλλά περικλείει τις ΗΠΑ με κόστος

Έτσι λοιπόν 

Ο Τραμπ δεν μπορεί να υποχρεωθεί να δεχτεί διεθνές δίκαιο

 Δεν υπάρχει “παγκόσμια επικύρωση” απόφασης εναντίον του

 Η Κίνα δεν στοχεύει σε δικαστική νίκη, αλλά σε γεωοικονομικό έλεγχο

 Το διεθνές δίκαιο σήμερα λειτουργεί μόνο όσο το επιτρέπει η ισχύς.