E..Δ.Α.Π.Ο. Επιτροπή Διερεύνησης Ανεξάρτητων Πραγματογνωμόνων συγγενών

 

E..Δ.Α.Π.Ο.
Επιτροπή Διερεύνησης Ανεξάρτητων Πραγματογνωμόνων  συγγενών

Η αίθουσα στο συνεδριακό κέντρο ΓΑΙΟΠΟΛΙΣ είναι ένας τεράστιος ενιαίος χώρος περίπου 735τμ. Όμως, έχει διαμορφωθεί με γυψοσανίδες έτσι ώστε τα 450 τμ να αναλωθούν σε βοηθητικούς χώρους, έτσι ώστε να μείνουν μόνο 284 τμ για τη διεξαγωγή της δίκης και άρα να μην “περισσέψει” χώρος για τους συγγενείς των θυμάτων και τους επιζώντες.
Την ίδια στιγμή, μέσα στην κύρια αίθουσα των 735 τμ έχουν παραχωρηθεί:
45 τμ για “χώρο Αστυνομίας”
54 τμ για “χώρο μαρτύρων”
50 τμ για “χώρο δικηγόρων”
155 τμ για “αίθουσες συσκέψεων δικαστών”
145 τμ για βοηθητικούς χώρους (“φουαγιέ”, “χώρος απομαγνητοφωνήσεων”, “χώρος τεχνικών” κλπ)
Προφανώς όλοι οι παραπάνω είναι πιό σημαντικό να βρίσκονται μέσα στην αίθουσα, ώστε να μη χωρέσουν οι συγγενείς και οι επιζώντες . Ο χώρος που προβλέπεται για συγγενείς και επιζώντες (150 θέσεις) βρίσκεται στον κάτω όροφο, σε χώρο τελείως άσχετο με την κύρια αίθουσα.

_________________________________________________________________________________________
Τι γνωρίζουμε για το ζήτημα της πυρόσφαιρας; Μια περίληψη των δεδομένων που πρέπει να έχει κάποιος στο μυαλό του στην προσπάθεια να κατανοήσει το φαινόμενο που καταγράφηκε από τις κάμερες.

_________________________________________________________________________________________
update 4/2/2026
Η παρουσίαση της σημερινής Συνέντευξης Τύπου έχει ήδη ανέβει σε μορφή pdf στα Downloads.
Ευχαριστούμε πολύ το OmniaTV για την εξαιρετική κάλυψη της σημερινής εκδήλωσης.

_________________________________________________________________________________________
update 3/2/2026
Σε συνέχεια της από 19 Σεπτεμβρίου 2025 εξωδίκου δήλωσης προς ΡΑΣ, Hellenic Train και Εισαγγελία Αρείου Πάγου που είχαμε καταθέσει για λογαριασμό συγγενών θυμάτων και επιζώντων του δυστυχήματος των Τεμπών σχετικά με το ζήτημα της πυρασφάλειας των βαγονιών και με αφορμή την δημοσιοποίηση του σχετικού πορίσματος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, σας καλούμε σε Συνέντευξη Τύπου την Τετάρτη, 4 Φεβρουαρίου 2026 και ώρα 11.00 στην αίθουσα 1ου ορόφου του Μεγάρου ΕΣΗΕΑ (Ακαδημίας 20, Αθήνα) όπου σε συνεργασία και με τους τεχνικούς μας συμβούλους και μέσα από άγνωστες μαρτυρίες επιζώντων θα ακολουθήσουμε το κρίσιμο χρονολόγιο των πρώτων 15 λεπτών στο μοιραίο βαγόνι Β2, εκεί που η προβληματική πυρασφάλεια προκάλεσε θανάτους και τραυματισμούς επιβατών.
Στο τέλος της παρουσίασης, θα δεχθούμε ερωτήσεις για οποιοδήποτε άλλο θέμα σχετικό με τις τελευταίες εξελίξεις λίγο πριν την κύρια δίκη, αλλά και για τις παράλληλες διαδικασίες που ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη.
Ο πληρεξούσιος δικηγόρος & πατέρας θύματος
Αντώνιος Ψαρόπουλος

_________________________________________________________________________________
update 19/12/2025
Η ΕΔΑΠΟ ΣΥΜΜΕΤΕΧΕΙ ΚΑΝΟΝΙΚΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
Σε συνέχεια παραπλανητικών δημοσιευμάτων που αναπαρήχθησαν το τελευταίο διήμερο, και μάλλον εκφράζουν “ευσεβείς πόθους” όσων το αφήγημα δεν εξυπηρετείται, η ΕΔΑΠΟ επισημαίνει ότι ούτε έχει αποκλειστεί, ούτε φυσικά και απέχει από την διαδικασία της ποινικής δίκης που θα ξεκινήσει τον Μάρτιο του 2026. Όπως θα έπρεπε να γνωρίζει κάθε δικηγόρος με έστω ελάχιστη εμπειρία από εκδίκαση μεγάλων υποθέσεων, η αρχική λίστα μαρτύρων καταρτίζεται από τους μάρτυρες που κατέθεσαν κατά τη διαδικασία της ανάκρισης και δεν συμπεριλαμβάνει τους τεχνικούς συμβούλους των διαδίκων, οι οποίοι παρίστανται κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας όσες φορές χρειαστεί προκειμένου να καταθέσουν με τις ειδικές τεχνικές γνώσεις του καθώς και συμπληρωματικά στοιχεία σχετικά με την υπόθεση.
__________________________________________________________________________________________
update 13/11/2025
Δημοσιεύτηκε στη σελίδα EXPLAINER VIDEOS: https://www.edapo.gr/explainer/ το τρίτο κατά σειρά βίντεο όπου εξηγούμε με απλά λόγια το ζήτημα του “μπαζώματος”, δηλαδή “την αλλοίωση του χώρου, ικανή να δυσχεράνει τις έρευνες και τη συλλογή ουσιωδών αποδεικτικών στοιχείων” σύμφωνα με τη διατύπωση του κατηγορητηρίου.
Υπενθυμίζουμε με την ευκαιρία και το παρακάτω:
Screenshot

_________________________________________________________________________________________
update 11/10/2025
Η ΕΔΑΠΟ αποφεύγει να τοποθετηθεί σε οποιοδήποτε εξειδικευμένο τεχνικό ζήτημα σχετικά με την διαδικασία των εκταφών και των σχετικών εργαστηριακών αναλύσεων, σεβόμενη το γεγονός ότι το θέμα αποτελεί αντικείμενο της Ιατροδικαστικής επιστήμης και άρα οι μόνοι αρμόδιοι σε αυτό το στάδιο είναι οι έχοντες τη σχετική ειδικότητα. Εφόσον προκύψουν αξιοποιήσιμα αποτελέσματα από τις εργαστηριακές αναλύσεις, θα υπάρξει αργότερα σχολιασμός επί των αποτελεσμάτων και συσχέτιση με τα μέχρι τώρα δεδομένα. Όμως, η ΕΔΑΠΟ επαναλαμβάνει την πάγια θέση της ότι μια σωστή και πλήρης διερεύνηση θα πρέπει να εξαντλεί τις πιθανότητες ανεύρεσης συμπληρωματικών στοιχείων, χρησιμοποιώντας οποιοδήποτε πρόσφορο μέσο, όσο μικρή κι αν είναι η προσδοκία αξιοποιήσιμων αποτελεσμάτων.
______________________________________________________________________________________
update 27/9/2025
ΟΡΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ: ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΘΥΜΑΤΑ
Ο Ακριβός Τσολάκης, πρωτοπόρος των αεροπορικών διερευνήσεων στην Ελλάδα και ιδρυτής και επί πολλά χρόνια πρόεδρος της Επιτροπή Διερεύνησης Ατυχημάτων και Ασφάλειας Πτήσεων (ΕΔΑΑΠ) έφυγε από κοντά μας πλήρης ημερών στα 93 του, τον Οκτώβριο του 2023. Όμως άφησε πίσω του το έργο του που περιλαμβάνει πάνω από 250 διερευνήσεις ατυχημάτων, με πιό γνωστό αλλά και πιό σύνθετο το ατύχημα του Helios.
Υπενθυμίζεται ότι η Πτήση 522 (HCY 522) του κυπριακού αερομεταφορέα Helios Airways ήταν ένα Boeing 737-31S που συνετρίβη στις 14 Αυγούστου 2005 στις 12:03 ώρα Ελλάδας σε λοφώδη περιοχή πλησίον του Γραμματικού Αττικής. Συνολικά οι 115 επιβάτες και τα 6 μέλη του πληρώματος έχασαν τη ζωή τους.
Ως ένα δείγμα της ορθής πρακτικής σε μια πλήρη διερεύνηση ατυχήματος (αυτονόητο για όλους εμάς που προερχόμαστε από τον χώρο των αεροπορικών διερευνήσεων, δημοσιεύουμε την σελίδα από το Πόρισμα της ΕΔΑΑΠ όπου αναφέρονται τα αποτελέσματα των τοξικολογικών εξετάσεων που έγιναν σε όλους τους επιβάτες (δειγματοληψία από όλες τις σορούς για τις οποίες ήταν τεχνικά δυνατή η λήψη δείγματος αίματος), με σκοπό να προσδιοριστεί με τη μέγιστη δυνατή ακρίβεια η αιτία και ο χρόνος θανάτου.

Στην περίπτωση της τραγωδίας των Τεμπών δεν γνωρίζουμε εάν δυόμισι χρόνια μετά οι εκταφές μπορούν πλέον να δώσουν αξιοποιήσημα αποτελέσματα για την διερεύνηση-ενδεχομένως ναι, ενδεχομένως όχι. Όμως, η πάγια θέση μας είναι ότι μια πλήρης διερεύνηση δεν θα πρέπει να αφήνει καμία πιθανότητα για ανεύρεση επιπλέον στοιχείων ανεκμετάλλευτη, εφόσον βέβαια οι οικείοι των θυμάτων είναι έτοιμοι να αποδεχθούν το πολύ βαρύ ψυχολογικό φορτίο της διαδικασίας της εκταφής.
Αυτό που γνωρίζουμε όμως με απόλυτη βεβαιότητα είναι ότι οι εξετάσεις ανίχνευσης ανθρακυλαιμοσφαιρίνης (αυτές ακριβώς που ζήτησε και ο Τσολάκης για όλα τα θύματα του Helios) θα έπρεπε να είχαν γίνει από την πρώτη στιγμή από τα δείγματα αίματος που είχαν ληφθεί για ταυτοποίηση DNA και ανεξήγητα και αδικαιολόγητα καταστράφηκαν μετά από 40 ημέρες με εντολή του ανακριτή. Από αυτές τις εξετάσεις θα μαθαίναμε αν το κάθε θύμα είχε εισπνεύσει μονοξείδιο του άνθρακα προθανάτια και άρα αν είχε επιζήσει από την αρχική σύγκρουση. Αυτή είναι μια πολύ σοβαρή παράλειψη της ανάκρισης η οποία είναι ιδιαίτερα αμφίβολο εάν μπορεί να καλυφθεί πλέον με τις αναλύσεις των δειγμάτων από τις εκταφές.
Φαίδων ΚαραϊωσηφίδηςΑεροναυπηγός Μηχανικός, Διερευνητής Αεροπορικών Ατυχημάτων
Κώστας ΛακαφώσηςΜηχανολόγος-Αεροναυπηγός Μηχανικός, Πραγματογνώμονας Ατυχημάτων
Screenshot

__________________________________________________________________________________________
update 20/9/2025
ΠΥΡΑΣΦΑΛΕΙΑ ΒΑΓΟΝΙΩΝ-ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ
Κάποιες τεχνικές διευκρινίσεις για το σοβαρότατο ζήτημα της πυρασφάλειας των βαγονιών του σιδηροδρόμου (δεδομένου ότι υπάρχει μια τάση να συσκοτιστεί το ζήτημα ως δήθεν “τεχνικά σύνθετο” και δήθεν “νομικά αδιάφορο”):
Ένα κάθισμα που χρησιμοποιεί (ιδιαίτερα εύφλεκτο) αφρό πολυουρεθάνης για το εσωτερικό του μαξιλάρι, μπορεί να προστατευτεί από την μετάδοση της φωτιάς (π.χ. από καυτές σταγόνες λυωμένου πλαστικού από τις επίσης εύφλεκτες κουρτίνες όπως στο παρακάτω παράδειγμα) με τη χρήση ενός ενδιάμεσου υποστρώματος από κάποιο δύσφλεκτο υλικό όπως οι ίνες αραμιδίου που χρησιμοποιούνταν στα καθίσματα των βαγονιών του ελληνικού σιδηροδρόμου όταν κατασκευάστηκαν τη δεκαετία του 2000.

Στην παραπάνω φωτογραφία, η φωτιά έχει σταματήσει στο ενδιάμεσο δύσφλεκτο υπόστρωμα (fire barrier) από ίνες αραμιδίου και δεν έχει προχωρήσει πιό μέσα στο εύφλεκτο μαξιλάρι πολυουρεθάνης.

Tα αποτελέσματα των δοκιμών του πιστοποιημένου εργαστηρίου RST Labs της Γερμανίας είναι τα παρακάτω:
Screenshot
Το δείγμα “Β4 ΠΑΛΑΙΟ” είναι δείγμα από κάθισμα παρόμοιο με τα παραπάνω (διαθέτει δύσφλεκτο υπόστρωμα αραμιδίου, έστω και παλιότερης τεχνολογίας και προδιαγραφών). Συνεπώς, εάν όλα τα καθίσματα τηρούσαν έστω αυτή την παλιά προδιαγραφή, θα ήταν έστω σε έναν βαθμό πυράντοχα και επίσης νομότυπα σύμφωνα με το παραθυράκι της νομοθεσίας που επιτρέπει στα παλιά οχήματα να κυκλοφορούν τηρώντας τις παλιές και όχι τις σημερινές προδιαγραφές.
Όμως, ένα κάθισμα που για οποιονδήποτε λόγο ΔΕΝ διαθέτει το ενδιάμεσο δύσφλεκτο υπόστρωμα ανάμεσα στο εξωτερικό (εύφλεκτο) ύφασμα και το εσωτερικό (εύφλεκτο) μαξιλάρι πολυουρεθάνης, αποδεικνύεται και από τις αναλύσεις του πιστοποιημένου εργαστηρίου RST Labs ότι όχι απλώς δεν τηρεί προδιαγραφές πυρασφάλειας αλλά στην πραγματικότητα είναι και εύφλεκτο σε επικίνδυνο βαθμό.

Τα παραπάνω είναι ήδη γνωστά από τις αρχές Σεπτεμβρίου στις κρατικές αρχές (ΕΟΔΑΣΑΑΜ, ΡΑΣ, Υπ.Μετ.) αλλά και στις αρμόδιες δικαστικές αρχές. Αναμένουμε.
_____________________________________________________________________________________
update 18/9/2025
ΚΑΜΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΕΛΑΙΑ ΣΙΛΙΚΟΝΗΣ ΣΤΙΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΕΦΕΤΩΝ
Επισημαίνεται ότι στο τελικό κείμενο των προτάσεων του Εισαγγελέα Εφετών με ημερομηνία 15 Σεπτεμβρίου 2025, απουσιάζουν εντελώς οι αναφορές στα αίτια της πυρόσφαιρας, σε έλαια σιλικόνης, σε εκνέφωμα ελαίων, σε ηλεκτρικό τόξο, σε εναλλάκτες και κύκλωμα ψύξης ή σε οτιδήποτε σχετικό. Το τελικό κείμενο μιλάει αόριστα για μια “ανάφλεξη” σε συνδυασμό με “ηλεκτρικές εκκενώσεις” χωρίς όμως να προσδιορίζεται η καύσιμη ύλη (ούτε σε είδος αλλά ούτε και σε ποσότητα) που ανεφλέγη και δημιούργησε την τεράστια πυρόσφαιρα που έχει καταγραφεί από τα σχετικά βίντεο. Τι μεσολάβησε ανάμεσα στον Ιούνιο του 2025 όπου ο Ειδικός Εφέτης Ανακριτής με τη Διάταξη νο 25 αναφερόταν σαφώς σε “έλαια σιλικόνης” και “ηλεκτρικό τόξο” και στον Σεπτέμβριο του 2025 όπου ο προϊστάμενός του, Εισαγγελέας Εφετών, επιλέγει να απαλείψει τις σχετικές αναφορές; Δείτε δύο πιθανές εξηγήσεις στο αντίστοιχο βίντεο στη σελίδα www.edapo.gr/explainer
Screenshot

____________________________________________________________________________________
update 10/9/2025
ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
Ανεξάρτητα από το ποινικό σκέλος της διερεύνησης της υπόθεσης των Τεμπών, οι αναλύσεις των δειγμάτων από τα καθίσματα βαγονιών της αμαξοστοιχίας IC 62 από το πιστοποιημένο γερμανικό εργαστήριο RST Labs ανέδειξαν πολύ σοβαρές ελλείψεις σε επίπεδα πυρασφάλειας, γεγονός που έχει γίνει δημόσια γνωστό και έχει αναπαραχθεί από τον Τύπο ήδη από το Σάββατο 6 Σεπτεμβρίου. Εύλογα αναρωτιέται κανείς αν η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων σκοπεύει κάποια στιγμή να κινηθεί αυτεπάγγελτα σύμφωνα με τον Κανονισμό Λειτουργίας της (Δ4δ/οικ.89995/21.12.2018 ΦΕΚ Β΄5781) ώστε να διερευνήσει εάν αυτές οι ελλείψεις αφορούσαν μόνο τα συγκεκριμένα βαγόνια ή αν παρόμοιες σοβαρότατες ελλείψεις υπάρχουν και σε βαγόνια που σήμερα εξακολουθούν να κινούνται στον ελληνικό σιδηρόδρομο. Την ίδια απορία θα μπορούσε κανείς να έχει και για τις εισαγγελικές αρχές που επίσης δύνανται να επέμβουν αυτεπάγγελτα (όπως το έχουν κάνει στο παρελθόν με άλλη αφορμή για την υπόθεση των Τεμπών) προκειμένου να προστατευτεί το δημόσιο συμφέρον.  

________________________________________________________________________________________
update 6/9/2025
Ενημερωθήκαμε για τα αποτελέσματα των δοκιμών καύσης από το πιστοποιημένο γερμανικό εργαστήριο και θα επανέλθουμε εντός των ημερών με αναλυτική ενημέρωση. Η επιμονή της ΕΔΑΠΟ στη διερεύνηση της συγκεκριμένης παραμέτρου της υπόθεσης φαίνεται ότι, έστω και με μεγάλη χρονική καθυστέρηση, έφερε αποτελέσματα.
_______________________________________________________________________________________
update 1/9/2025
Όσο είμαστε ακόμα σε αναμονή των αποτελεσμάτων από το γερμανικό εργαστήριο που εξετάζει τα δείγματα από τα υλικά κατασκευής των καθισμάτων από τα βαγόνια της IC62, η ΕΔΑΠΟ υπενθυμίζει ότι το ζήτημα της πυρασφάλειας και της διερεύνησης των προδιαγραφών κατασκευής των υλικών των βαγονιών το είχε επισημάνει από την πρώτη στιγμή. Το ζήτημα είχε αναφερθεί στην παρουσίαση του προκαταρκτικού πορίσματος της ΕΔΑΠΟ την 17η Απριλίου 2023 (παρακάτω η σχετική διαφάνεια της παρουσίασης) και είχε συμπεριληφθεί ως σημαντική παρατήρηση και στο τελικό πόρισμα της ΕΔΑΠΟ.

_________________________________________________________________________________________
update 10/7/2025
Σε συνέχεια της απορριπτικής Διάταξης του Ειδικού Εφέτη Ανακριτή στο αίτημά μας για πραγματογνωμοσύνη επί των μετασχηματιστών, η ΕΔΑΠΟ σχολιάζει τα εξής:
Εάν δεχθούμε το γεγονός ότι οι τρεις μετασχηματιστές δεν φέρουν ίχνη εσωτερικού βραχυκυκλώματος, ηλεκτρικού τόξου ή έκρηξης και φωτιάς (κάτι που η ΕΔΑΠΟ ούτως ή άλλως είχε ήδη διαπιστώσει από προηγούμενες αυτοψίες στο σημείο φύλαξης των συντριμμιών και τυπικά και μόνο ζητήσαμε να επιβεβαιωθεί με την πραγματογνωμοσύνη που απορρίφθηκε), τότε θα πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι αυτομάτως καταρρίπτονται και οι όποιες θεωρίες σχετικές με αποδόμηση των ελαίων σιλικόνης και την παραγωγή εύφλεκτων αερίων υπό την επίδραση ηλεκτρικού τόξου.
Χωρίς περισσότερες εξηγήσεις, παρατίθενται ενδεικτικά κάποια αποσπάσματα από τις επιστημονικές δημοσιεύσεις που επικαλείται το ΓΧΚ και ο καθηγητής Καρώνης, από τα οποία είναι σαφές ότι οι συγκεκριμένες δημοσιεύσεις αναφέρονται αποκλειστικά και μόνο σε ηλεκτρικό τόξο μεταξύ ακροδεκτών εμβαπτισμένων σε έλαιο σιλικόνης. Αυτό προφανώς προϋποθέτει την ύπαρξη δοχείου, εντός του οποίου εξελίσσεται το φαινόμενο. Από τη στιγμή που το δοχείο διαρρηγνύεται και το έλαιο φεύγει και διασκορπίζεται στο περιβάλλον με τη μορφή σταγονιδίων, οι επιστημονικές δημοσιεύσεις που αναφέρθηκαν, αυτομάτως και αυτονοήτως παύουν να έχουν εφαρμογή.

Οι σχετικές επιστημονικές δημοσιεύσεις:
Herbert F. Vogel: Some Considerations on Silicone Oil in High-Current and Energy-Disconnecting Mechanisms”, LA-10035-MSUC-20, Los Alamos, March 1984, https://inis.iaea.org/records/9elck-0t627
H. Kuwahara, K. Yoshinga, K. Tsuruta, T. Ishii: “Study of Explosion and Fire Hazards of Silicone Liquid Under Arc Conditions’, 1976 IEEE International Conference on Electrical Insulation, Montreal, 14-16 June 1976, pp. 186- 194
R. Zhang, Z. Qiu, J. Wu, X. Li and S. Wang, “Study on Gaseous Products in the Aging Process of Silicone Oil in Cable Terminals,” 2018 IEEE Conference on Electrical Insulation and Dielectric Phenomena (CEIDP), Cancun, Mexico, 2018, pp. 394-397
____________________________________________________________________________________